سخنی درباره ی 101 مکانیسم دفاع روانی

101+1 مکانیزم دفاعی!

دفاع صد و دوم: ترجمه تراشی

     با نخستین تورق کتاب 101 مکانیسم دفاع روانی (تا پیشگفتار و مقدمه) با ترجمه ی آقای غلامرضا جوادزاده به شدت احساس وازدگی پیدا کردم. در ادامه به برخی دلایل این وازدگی اشاره خواهم کرد:

     نخست؛ عنوان انگلیسی کتاب دارای غلط املایی است که در همان نخستین نگاه، سبب به وجود آمدن وازدگی در من شد. متنی علمی، با برگردانی به ظاهر تخصصی و در انتشاراتی که ظاهرا شأنی علمی دارد! عنوان اصلی کتاب 101 DEFENSES است که به نادرست در پشت جلد کتاب 101 DFENCES به چاپ رسیده است! نشانی رایانامه ی (ایمیل) مترجم نادرست است! و پیوست 5 کتاب اصلا ترجمه نشده است (Appendix 5 Bizet’s Carmen on the Couch).

     دوم؛ به نظرم مقایسه و هم سنجی مترجم (در سخن مترجم) میان ساز و کار دفاعی بدن با ساز و کار دفاع روانی، شگفتی آفرین است. همه می دانیم که ساز و کار دفاعی بدن برای تندرستی ضروری است. در حالی که چنین حکم کلی یی را نمی توان درباره ی سازو کارهای دفاع روانی صادر کرد. چرا که این ساز و کار واپسین، سطوح مختلفی را از ناپخته تا پخته دربر می گیرد و از کارکرد بهنجار تا نابهنجار را شامل می شود.

     سوم؛ با مقایسه دم دستی پیشگفتار کتاب با برگردان فارسی و کتاب اصلی، دریافته می شود که تحریفاتی در ترجمه راه یافته است. برای نمونه:

- حذف و اضافات فارسی (مثلا، او چند ماه پیش تحت عمل جراحی برداشتن غده ی هیپوفیز قرار گرفته بود که به این شکل درآمده: "به علت داشتن تومور خوش خیم در هیپوفیز مجبور بوده است زیر بار عمل جراحی برداشت غده هیپوفیز برود").

- باکره بودن همسر استیو به خجالتی بودن (!) او ترجمه شده است که اگر دلیل این برداشت منع وزارت ارشادی آن باشد با پانوشت ساده ای از سوی مترجم و اشاره به نسبیت فرهنگی آن رفع و رجوع شدنی است.

- ترجمه نکردن تاریخچه ی جنسی (sexual history) که بخشی از شرح حال را تشکیل می دهد و فروکاهش آن به تکمیل پرونده (به گمان ام برگردان درست بخشی از آن بند مورد نظر چنین باشد: خجالت اش در حین گفت و گو کاهش یافت، و من توانستم تاریخچه ی جنسی را با کنکاش در مشکلات جنسی اش کامل کنم که فقدان نعوظ صبحگاهی یا ناتوانی در خودارضایی را در برمی گرفت که اقسمت آخر اصلا ترجمه نشده نمی دانم سانسور است یا سرکوب؟)

- داشتن دوست دختر به روابط نامشروع و نه رابطه ی نامشروع (که تمی تواند تلویحی باشد از روابط جنسی پیاپی و بی بند و بار) ترجمه شده!

- از متن انگلیسی این گونه برداشت می شود که دکتر بلکمن در کلاس خود گفته است: "من فقط در کلاس او (یعنی کلاس دکتر C.) توضیح داده بودم که زمانی که آن ها، طی ارزیابی روانی، فهمیدند که کسی به منظور فرار از خدمت درباره ی قصد خودکشی خود دروغ پردازی می کند، به آن شخص چیزی شبیه به این بگویند ..." که در برگردان فارسی چنین ترجمه شده است: "اگر متوجه شدید از بین مراجعانتان یکی قصد دارد برای در رفتن از زیر بار درمان، نیت خودکشی خود را با دروغ پنهان سازد، باید به آنها بگویید ..."

     البته فعلا تا صفحه ی 15 کتاب پیش تر نرفته ام و با این احساس مواجه شده ام که با ترجمه ای نه چندان دقیق رو به رو هستم. همین ایرادها (کمابیش) برای مترجم ارسال شده است که امیدوارم توضیح ایشان اندکی از تلخی خواندن چنین متنی را بکاهد!

     کتاب 101 مکانیسم دفاع روانی نوشته ی جروم اس. بلکمن با ترجمه ی غلامرضا جوادزاده در سال 1392 از سوی انتشارات ارجمند به چاپ رسیده است.

بوریا باف و کارگاه حریر

درنگی بر برگردان "روان شناسی پلیس"

     باز هم شاهد ترجمه ی اثری روان شناختی به دست کسی هستیم که کم ترین بهره ای از دانش روان شناسی نبرده است! به راستی نمی دانم بافنده ای که بخش 18 از انجمن روان شناسی آمریکا (division 18) را به لشکر 18 آن انجمن ترجمه می کند! یا شخصیت (Personality) را به هویت (identity) یا روان شناسی کیفری یا قانونی (forensic psychology) را به روان شناسی پزشکی قانونی بر می گرداند، به کارگاه حریر می برند؟

     کتاب روان شناسی پلیس (Police Psychology) نوشته ی دیوید توماس (David J. Thomas) یکی از چند کتاب نو درین زمینه (مانند روان شناسی پلیس نوشته ی جیمز  ام. پترز) است که نخستین بار که در فهرست انتشارات آوای نور به آن برخوردم شگفتی مرا برانگیخت که چنین اثری به پارسی برگردانیده  می شود. پس از مراجع های مکرر به انتشارات، سرانجام کتاب را داغ داغ از صحافی به خانه بردم ولی با نخستین تورق آن دریافتم که باز هم با برگردانی سست از متون روان شناختی سر و کار دارم. البته، خوش بختانه اصل کتاب به انگلیسی در دسترس است و می توانم هر دو را با هم مقابله کنم. این کتاب با برگردان خانم ویدا علیخانی به چاپ رسیده که گرچه برگردان ناخوش خوانی از کتاب توماس است ولی یکی از معدود منابع موجود درین زمینه به شمار می رود.