فرزانگی کهن برای زندگی امروز

نزدیک به پانصد سال پیش از زادن مسیح، یزدان شناسی لائو دزو نام در چین باستان گزارشی درباره­ی سرشت آدمیان نگاشت. این متن کلاسیک، که تائو ته چینگ یا راه بزرگ (تعبیر راه بزرگ از وین دایر است) خوانده شده، رایزن و راهنمایی است همسنگ، پندگوی و مینوی.

 ...........

کار بر روی برگردان­های تائو ته چینگ، سراسر ناگهانی بود. در یکی از روزهای زمستان پیار، بر آن شدم تا برای برخورداری خودم از تائو ته چینگ، برگردان­های پارسیِ آن را با برگردان­های انگلیسی­شان برابری دهم. برای این کار نخست به گردآوری برگردان­های آن به هر دو زبان پرداختم. هنگام برابرنهادن این برگردان­ها، بر برخی از آن­ها، یادداشت­هایی نوشتم و بر آن بودم تا بدان­ها بسنده کنم. ولی پس از خوانش چند باره­ی آن، بویه­ی برگردانی دیگر با نگرشی نو به جانم اوفتاد.

     اکنون، تنها به زبان انگلیسی بیش از دویست برگردان از آن کتاب یافته بودم (این متن امروزه نزدیک به 300 برگردان به زبان­های گوناگون دارد!) که برگردان همه­ی آن­ها، نه شدنی می­نمود و نه خردمندانه (به گفته­ی له گین شمار مترجمان تائو ته چینگ از خوانندگان آن بیش­تر است! یا به تعبیر هلمز ولش، یکی از مترجمان تائو ته چینگ، این رازی است پرآوازه که همه دوست دارند احساس کنند که آن را گشوده­اند). از این رو، بر آن شدم تا از میان آن­ها دست به گزینش بزنم. با این کار، دشواری دیگری رخ نمود. و آن این که کدام برگردان را باید برگزید؟

     می­شد چین شناسی نویسندگان­شان، مانند ریچارد ویلهلم و اروین روسل، جیمز لگ و جانگ جون- یوآن را درنگریست یا چیره­ دستی­شان در چامه و داستان، به سان، تائوگرای بازپسین اورسولا له گین.

     با دیدن نام کسانی مانند آلیستر کرولی، د. ت. سوزوکی، توشیهیکو ایزوتسو، آنتونوف، تیموتی لیری و وین والتر دایر در فهرست مترجمان تائو ته چینگ و کسانی مانند آلن واتس، مارتین بوبر، توماس مرتون، رنه گنون، ساچیکو موراتا، کارل یاسپرس و باگاوان راجینیش در میان گزارندگان آن، بی درنگ، آن را یافتم. سنجه­ی گزینش آن می­توانست همانا "گفت و گوی فراتاریخی" زنده یاد هانری کربن باشد، که به گفته­ی ایزوتسو، اکنون جهان بیش از هر زمان دیگری بدان نیازمند است. لیک در پایه­ی یک دانش آموخته­ی روان شناسی، و کسی که برای نخستین بار در ایران به موج چهارم روان شناسی، روان شناسی فرافردی، پرداخته است، در پی یافتن مفاهیم روان شناختی و دیگر سودمندی­هایی مانند نظریّه­ی شخصیّت، فنون مراقبه و روان درمانی تائویی، روش­های نوآوری، و به دست آوردن آرامش درونی از راه پی گیری این متن نیز علاقه­مند بودم. برای نمونه، در یکی از نوشته­های تائوگراها خواندم که تائوی راستین با پذیرش خویشتن آغاز می­گردد. در همین راستا، تائوگرایی هم نظامی از باورها، نگرش­ها و برزش­هایی است که با سرشت راستین ­ما هماهنگ است. هرآینه، شکل گیری موج سوم و چهارم روان شناسی و بسیاری از نظریّه­های آن نیز زیر نفوذ اندیشه­های خاوری، و به ویژه اندیشه­ی لائو دزوست. بی گمان، کیش­ها و فرزان­های خاوری هنوز هم چیزی برای بخشیدن به روان شناسی دارند.

     از این رو، برگردان دکتر وین دبلیو. دایر را برگزیدم که هم بسیار نو بود (چاپ مارس 2008، و در همان ماه به چاپ دوم رسید!) و هم به دیدگاه­های برشمرده بسیار نزدیک...

     این داستان پیشامد برگردان نویی بود از تائو در کنار برگردان­های آقایان هرمز ریاحی و بهزاد برکت (از روی برگردان فنگ و انگلیش)، ع. پاشایی (یک بار از روی چند برگردان و دگر بار از روی برگردان له گین)، سیّد مهدی ثریّا (از روی برگردانی فرانسوی)، احمد شهدادی (از روی یکی از برگردان­های مرل)، و فرشيد قهرمانی و امیر حسین قائمی و ایوب کوشان (از روی برگردان میچل). (برگرفته از بخشی از دیباچه­ی این کتاب با نام اژدهای نادیدنی؛ سفر با تائو ته چینگ، با اندکی دگرگونی و افزوده)

     برگردان این کتاب در خرداد 1388 به پایان رسیده است و پس از گذراندن گامه­های چاپ، هم مانند کتاب جاودانگی هر روز در انتشارات اشراقیه به چاپ خواهد رسید. نام راستین کتاب فرزانگی تائو را زیستن؛ تائو ته چینگ کامل و راست انگاری­ها است که به پیشنهاد ناشر به نام بالا دگرگونی یافت. در دیباچه­ی این برگردان گزیده­ای از گفت و شنید وین دایر با اپرا وینفری را هم گنجانده­ام که امید است دوستداران تائو ته چینگ و وین دایر را سودمند افتد. هم چنین، این اثر،81 چامه­ی تائو ته چینگ را به انضمام پیش­گفتار و یادداشت و راست انگاری­ها (تصدیق­ها)یی (به صورت رویاروی هم) از وین دایر به همراه دارد. از این برگردان...

هنگامی که کارم

انجام گرفته،

فراموش شده است.

از آن رو است

که جاودان می­ماند.

 Affirmation   از وین دایر

 

2مین چامه

 در زیر آسمان همه می­توانند زیبایی را زیبا ببینند،

تنها چون زشتی هست.

همه می­توانند نیکی را نیک بدانند تنها چون بدی هست.

 بودن و نبودن یک­دیگر را فرا می­آورند.

سختی در آسانی زاده شده است.

درازی با کوتاهی، و بلندی با پستی تعریف شده است.

پیش و پس با یک­دیگر همرهند.

 از این رو فرزانه با دوگانگی آشکار

و یگانگی تناقضدار گشوده می­زید.

فرزانه بی کوشش رفتارمی­کند

و بی سخن می­آموزاند.

 چیزها را بدون داشتن­شان می­پرورد،

کار می­کند، لیک نه برای پاداش؛

هماوردی می­کند، لیک نه برای پیامد.

آن گاه که کاری کرده آمد، فراموشیده است.

از آن روست که جاودانه می­ماند.

 Translation  از وین دایر