در نوبت نخست ، كتاب سفر بيداری ؛ راهنمای مدی تیشن نوشته ریچارد آلپرت (رام داس) را با هم به بررسی می نشینیم :

ریچارد آلپرت زاده ی 1931 در بستون ، دانش آموخته ی رشته روان شناسی از دانشگاه استنفورد است . او از همکاران سابق تیموتی لیری در بازجست بر روی تاثیر مواد روان گردان بر هشیاری است . در سال 1967 راهی سرزمین هفتاد و دو ملت می شود و به شاگردی فرزانه هندی به نام کارلی نیم بابا در می آید و رام داس لقب می گیرد . او یکی از چهره های با نام در روان شناسی فرافردی است . به رغم انتقاد هایی که از او شده است نفوذش در روان شناسی فرافردی هم چنان ادامه دارد . تا جایی که می دانم ، این کتاب با دو برگردان به فارسی موجود است : برگردان خانم نعمت اللهی را نخوانده ام ولی با آن که گاهی کاستی هایی در برگردان آقای جواهری نیا راه یافته (برای نمونه ، به برگردان اشعار شیخ شبستری ، مولوی و هجویری ، یا به شماره هایی می توان اشاره کرد که زیر نقل قول (گفت آورد) درج گردیده و مراجع (باز بردهای) ان نا مشخص است و کتب از چاپ مطلوبی بهره مند نیست ، در کل ، برگردانی در خور ، شایسته و خواندنی است . در ص 242 از کتاب آمده است که : "در نوشتار کنونی (سفر بیداری) ، او (آلپرت) دربارة مدی تیشن راهنمایی کامل و ژرف فراروی می کشد : راهنمایی که همگان ، بی نگرش به رده آزمودگی و دانش آموختگی ای که دارند ، می توانند از آن بهره ها گیرند و به یاری آن به ژرفای هستی درونی خویش ره ببرند " . اینک چند سطری از متن کتاب :

" در زندگی شما زمان هایی پیش آمده که آگاهی ناب بوده اید ، بی هیچ پنداری ، یا اندیشه ای ... ، تنها آگاهی ناب ، گشادگی ، یک ویژگی پر گنجایش در هستی خودتان . شاید چنین زمانی آنگاه رخ داده که کنار رودی نشسته بودبد و آوای رود از میان تان می گذست . یا شاید زمانی که کنار دریا بودید و به هم خوردن خیزابه ها ذهن اندیشمندتان را بر شست ، تا جایی که آنچه به جا ماند ، احساس پاهایتان روی ماسه ها بود و آوای خیزابه ها ، گرمای خورشید روی سر و شانه هاتان ، نسیم روی گونه هاتان ة و همهمه مرغان دریایی در دوردست ها .

در آن دم انگاره ای که از خویش داشتید ، در پری لحظه گم شد . شما به هیچ نچسبیده بودبد و آنچه را می آزمودید ، در چنگ نگرفته بودید . همه چیز جریان داشت – از میان شما پیرامون شما و در درون شما . در آن دم شما خود آزموده بودید . جریان بودید و هیچ جدایشی میان شما و خورشید و دریا و ماسه ها نبود . شما از جدایشی که اندیشه می آفریند فراتر بودید . شما خود لحظه بودید ، با همه پری و سرشاری اش " .

روان شناسی مدی تیشن (مراقبه ) 2:

پاسبان حرم دل شده ام شب همه شب

تا در این پرده جز اندیشه او نگمارم (حافظ)

در بخش نخست ، به اجمال به مدی تیشن و کارکرد های گوناگون آن اشاره کردم . در این بخش ابتدا چند تعریف از مدی تیشن از دیدگاه های گوناگون ارائه می کنم . در بخش های سپسین ، با هم تاریخچه کوتاهی از سیر تمرین های شرقی به ویژه مدی تیشن را از خاستگاه آن ، یعنی شرق اسرار آمیز تا مغرب زمین ، یعنی جایی که مدی تیشن به آزمایشگاه کشانده و آثار مختلف آن شناسایی و بررسی شد ، پی خواهیم گرفت . نگاهی گذرا به فنون گوناگون مراقبه هم چشم انداز پهناورتری از آن برای مان فراهم خواهد کرد . سرانجام گام به گام به بررسی یکایک کارکردهای روان شناختی آن می پردازیم . البته همان گونه که یادآور شدم ، کارکردهای مدی تیشن تنها به آثار روان شناختی آن محدود نمی شود و امروزه مدی تیشن به عنوان طب مکمل کاربرد گسترده ای دارد . " پژوهش های فراوانی در باره ی سودمندی های تن کارشناختی و روانی مدی تیشن انجام شده است . در این فرایند به مدی تیشن به عنوان نوشدارویی برای بسیاری از اختلال های ذهنی – بدنی نگریسته می شود " (کران کومار ، 2001) .

برخی تعاریف :

به تعداد دیدگاه هایی که از آن نگریسته شود ، می توان برای مدی تیشن تعریف ارائه کرد . با آنکه آماج نهایی من بررسی کارکردهای روان شناختی آن است ، ولی از دیدگاه های معنوی ، رفتاری ، تن کارشناختی و روان شناختی آن را تعریف خواهم کرد . چرا که به گفته کومار ، " برای پژوهش گر مهم است که بداند یوگا و مراقبه به عنوان پدیده های معنوی و روانی – تن کارشناختی چه هستند . برای او درک مدی تیشن به وسیله مطالعه های انجام شده بر پایه ی الگو های علمی فراهم می آید . این کار چارچوب فردی نخستین و روش شناسی نتیجه های پژوهش را مشخص می کند . در پژوهش های امروزی در باره ی مراقبه و یوگا ، با توجه به چشم انداز اعتقادی پژوهش گران ، شکل های گوناگونی از مراقبه رواج یافته است " (کران کومار ، 2001) .

ادامه دارد ...